Rumuński system podatku od wartości dodanej przeszedł znaczącą reformę od 1 sierpnia 2025 r., upraszczając dotychczasowy układ do dwóch stawek: 21% (podstawowa) i 11% (obniżona), które zastąpiły 19%, 9% i 5%.

To jedna z najistotniejszych rewizji rumuńskich przepisów o VAT od akcesji do UE, połączona z podwyższeniem progów rejestracyjnych i pełną cyfryzacją fakturowania.

Struktura stawek VAT w Rumunii od sierpnia 2025 roku

Standardowa stawka VAT w wysokości 21%

Standardowa stawka VAT w Rumunii wynosi 21% i obowiązuje od 1 sierpnia 2025 r. Podwyżka o 2 p.p. względem 19% obejmuje wszystkie dostawy niekwalifikujące się do 11% ani do zwolnienia.

Aby ułatwić klasyfikację, poniżej typowe obszary zastosowania stawki 21%:

• większość wyrobów przemysłowych i dóbr konsumpcyjnych niespełniających warunków stawki 11%,
• usługi komercyjne i profesjonalne bez szczególnych preferencji,
• usługi hotelarskie/rekreacyjne nieobjęte stawką 11%,
• rozrywka i wydarzenia poza preferencjami kulturalnymi,
• dostawy, które nie spełniają kryteriów zwolnienia lub stawki 0%.

W transakcjach transgranicznych i przy OSS kluczowe jest prawidłowe ustalenie miejsca świadczenia – to ono decyduje o kraju opodatkowania i stawce.

Wzrost stawki wymusza przegląd polityki cenowej: kalkulacji cen brutto, marż i komunikacji korekt dla klientów. Importerzy odczują wpływ 21% już na bazie opodatkowania importu, co przełoży się na ceny detaliczne.

Jednolita stawka obniżona w wysokości 11%

Stawka 11% konsoliduje dawne preferencje 9% i 5%, upraszczając klasyfikację przy zachowaniu szerokiego zakresu wsparcia dla dóbr pierwszej potrzeby, kultury i rolnictwa.

Najważniejsze kategorie objęte 11% obejmują:

• leki dla ludzi oraz wyroby farmaceutyczne stosowane u ludzi,
• podstawowe artykuły żywnościowe (z wyłączeniem produktów o zawartości cukru >10 g/100 g),
• książki, gazety, czasopisma i podręczniki w formie papierowej i elektronicznej,
• dostawy wody, usługi kanalizacyjne oraz woda do nawadniania dla rolników,
• energia cieplna w sezonie grzewczym dla wybranych odbiorców, drewno opałowe i paliwa drzewne,
• środki produkcji rolnej (nawozy, środki ochrony roślin, materiał siewny),
• usługi noclegowe, restauracyjne i cateringowe (z wyłączeniami m.in. dla alkoholu i napojów słodzonych),
• wstęp do instytucji kultury: muzea, zamki, zabytki, ogrody botaniczne, zoo, stanowiska archeologiczne.

Pozycje z dawnego 5% wzrosły do 11% (o 6 p.p.), a z 9% do 11% (o 2 p.p.), co relatywnie mocniej obciąża część sektora kultury i rekreacji niż dobra pierwszej potrzeby.

Stawka zerowa i zwolnienia z VAT

W Rumunii odróżnia się dostawy opodatkowane stawką 0% (z prawem do odliczenia) od dostaw zwolnionych (bez prawa do odliczenia). Przykłady najważniejszych dostaw 0% to:

• wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów między czynnymi podatnikami VAT,
• eksport towarów poza UE,
• wewnątrzwspólnotowy przewóz pasażerów drogą powietrzną i morską,
• usługi związane ze statkami i statkami powietrznymi,
• wybrane publikacje międzynarodowych czasopism.

Dostawy zwolnione najczęściej obejmują:

• usługi opieki zdrowotnej świadczone przez lekarzy i placówki medyczne,
• usługi edukacyjne realizowane przez uznane instytucje,
• usługi finansowe (bankowe i ubezpieczeniowe),
• powszechne usługi pocztowe,
• najem nieruchomości w typowych przypadkach oraz wybrane usługi pomocy społecznej.

Dostawcy transakcji 0% zachowują prawo do odliczenia, a dostawcy transakcji zwolnionych – nie, co bezpośrednio wpływa na koszty i konkurencyjność.

Produkty i usługi obciążone stawkami VAT

Kategorie towarów i usług objętych stawką 21%

Rząd celowo przeniósł część kategorii do 21%, wygaszając wcześniejsze preferencje. Do najważniejszych należą:

• napoje z dodatkiem cukru (słodzone soki, napoje gazowane, energetyki i inne napoje słodzone),
• produkty żywnościowe z cukrem >10 g/100 g (z wyjątkiem produktów dla niemowląt),
• suplementy diety (witaminy, minerały, dodatki żywieniowe) poza wyjątkami wskazanymi w przepisach wykonawczych,
• leki weterynaryjne,
• systemy energii odnawialnej dla gospodarstw domowych i instytucji publicznych (panele PV, kolektory, pompy ciepła),
• bilety wstępu na imprezy rekreacyjne i rozrywkowe (wydarzenia sportowe, targi, wystawy, parki rozrywki – z ograniczonymi wyjątkami kulturalnymi).

Kategorie towarów i usług objętych stawką 11%

Zakres 11% obejmuje znaczny segment koszyka konsumpcyjnego, m.in.:

• żywność podstawową oraz napoje niesłodzone niealkoholowe niespełniające kryteriów 21%,
• produkty farmaceutyczne dla ludzi (na receptę i OTC),
• dostawy wody, usługi kanalizacyjne i energia cieplna w sezonie grzewczym,
• publikacje drukowane/elektroniczne o charakterze edukacyjnym lub kulturalnym,
• usługi noclegowe, restauracyjne i cateringowe (z wyłączeniami),
• środki produkcji rolnej oraz drewno opałowe/paliwa drzewne.

Obowiązki rejestracji VAT w Rumunii

Progi rejestracji i obowiązek rejestracji

Od 1 września 2025 r. podstawowy próg rejestracji dla podmiotów mających siedzibę w Rumunii wzrósł do 395 000 RON (wcześniej 300 000 RON). Podmioty poniżej progu mogą korzystać ze zwolnienia podmiotowego bez prawa do odliczenia.

Kluczowe zasady rejestracji i zwolnień warto ująć syntetycznie:

• Podmioty krajowe – rejestracja obowiązkowa po przekroczeniu 395 000 RON obrotu; możliwość zwolnienia poniżej limitu,
• Nierezydenci/Podatnicy zagraniczni – obowiązek rejestracji w Rumunii przy dokonaniu jakiejkolwiek dostawy opodatkowanej na jej terytorium, niezależnie od wartości,
• WSTO (sprzedaż na odległość w UE) – po przekroczeniu 10 000 EUR łącznego progu unijnego rozliczanie VAT w państwie konsumpcji (przez OSS lub rejestracje lokalne),
• Magazynowanie towarów w Rumunii – co do zasady powoduje obowiązek lokalnej rejestracji (własny magazyn lub fulfillment).

Procedura rejestracji VAT

Wnioski składa się elektronicznie do ANAF (anaf.ro), z odrębnymi ścieżkami dla rezydentów i nierezydentów. Główne warianty postępowania:

• Rezydenci – wniosek bezpośrednio lub przez pełnomocnika; wymagane: odpis z rejestru handlowego, dokumenty rejestrowe, dowody prowadzenia działalności,
• Nierezydenci z UE – samodzielnie lub przez przedstawiciela; wymagane: potwierdzenie rejestracji VAT w kraju siedziby, odpis, statut, dowody gotowości operacyjnej w Rumunii,
• Nierezydenci spoza UE – obowiązkowo przez przedstawiciela fiskalnego w Rumunii, który odpowiada za rejestrację, deklaracje i płatności.

Standardowy czas nadania numeru VAT to ok. 4–6 tygodni (1–1,5 miesiąca), co wymaga wcześniejszego planowania startu sprzedaży.

Wymogi zgodności i obowiązki sprawozdawcze

Obowiązkowe rozliczenia i deklaracje VAT

Najważniejsze reguły raportowania wyglądają następująco:

• Rozliczenia miesięczne – co do zasady dla większości podatników,
• Termin płatności i złożenia deklaracji – do 25. dnia miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym,
• Rozliczenia kwartalne – dostępne przy obrotach do 100 000 EUR (ok. 488 000 RON),
• Wyłączenie z kwartalnych – dokonanie WNT wymusza powrót do rozliczeń miesięcznych,
• Duże przedsiębiorstwa >7 000 000 RON obrotu – obowiązkowa forma elektroniczna składania deklaracji.

Elektroniczne fakturowanie RO e-Factura

Od 1 stycznia 2025 r. wszyscy podatnicy VAT w Rumunii (rezydenci i nierezydenci) muszą wystawiać i przesyłać faktury przez platformę RO e-Factura.

Zakres wyłączeń z obowiązku raportowania w e-Factura obejmuje m.in.:

• wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów (WDT),
• eksport towarów,
• dostawy na rzecz podmiotów bez rumuńskiego identyfikatora VAT,
• wybrane usługi poza zakresem rumuńskich wymogów fakturowych.

Niezastosowanie się do wymogów e-Factura grozi dotkliwymi karami (nawet do 15% wartości faktury) – niezbędne są inwestycje w systemy IT, szkolenia i procedury.

Zmiany historyczne i kontekst reform fiskalnych

Poprzednie zmiany stawek VAT

Przed konsolidacją 21%–11% od sierpnia 2025 r. obowiązywał system 19%/9%/5%. W 2024 r. Rumunia częściowo przebudowała preferencje, co oznaczało dwie fale dostosowań w krótkim horyzoncie.

Wybrane zmiany od 1 stycznia 2024 r.:

• Podwyżki do 19% – bilety wstępu na obiekty sportowe, przewozy zabytkowymi pojazdami, rekreacyjne usługi transportowe,
• Rozszerzenie stawki 9% – regionalne produkty wysokiej jakości, wyroby eko i tradycyjne, niektóre środki produkcji rolnej, wstęp na wydarzenia kulturalne i do obiektów rozrywkowych,
• Piwo bezalkoholowe i żywność z dodatkiem cukru – przeniesione z 9% do 19%, zapowiadając późniejszą stawkę 21% dla produktów wysokocukrowych.

Konsolidacja do dwóch stawek zwiększa łączne wpływy: 5%→11% (+120%), 9%→11% (+22%), 19%→21% (+11%). Równolegle podniesiono podatek od dywidend do 16% od 1 stycznia 2026 r. i akcyzy (paliwa, tytoń, alkohol, napoje słodzone), wprowadzając także dodatkowe opodatkowanie sektora bankowego.

Procedura VAT OSS (One-Stop Shop) i IOSS

Znaczenie procedury OSS dla sprzedawców zagranicznych

OSS upraszcza rozliczenia VAT w UE, pozwalając raportować sprzedaż do wielu krajów w jednej kwartalnej deklaracji w państwie identyfikacji, z zastosowaniem stawek krajów konsumpcji.

Najważniejsze korzyści i zastosowania OSS:

• Jedno miejsce rozliczeń – redukcja rejestracji lokalnych i kosztów administracyjnych o 60%–80%,
• Raportowanie do Rumunii – ujęcie sprzedaży B2C w deklaracji VIU-DO bez rumuńskich deklaracji miesięcznych,
• Elastyczność po przekroczeniu 10 000 EUR – wybór między OSS a lokalną rejestracją, zależnie od modelu operacyjnego.

Nowe stawki VAT w procedurze OSS od sierpnia 2025

Systemy musiały obsłużyć jednocześnie stare i nowe stawki w III kwartale 2025 r. Deklaracja OSS (VIU-DO) za III kwartał dopuszcza wykazanie transakcji z lipca wg 19%/9%/5% oraz z sierpnia–września wg 21%/11% w jednym pliku.

W reżimie IOSS (import do 150 EUR) nowe stawki 21% i 11% obowiązują od deklaracji za sierpień 2025 r. (formularz VII-DO).

Specjalne przepisy przejściowe dla nieruchomości

Przejściowe traktowanie mieszkań do lipca 2026

Wprowadzono czasową stawkę 9% dla kwalifikowanych dostaw mieszkaniowych do 31 lipca 2026 r.

Warunki zastosowania preferencji 9%:

• nowe mieszkania do 120 m² i do 600 000 RON, ukończone i gotowe do zamieszkania do 31.07.2026,
• umowy przedwstępne/zaliczki zawarte i opłacone przed 1.08.2025 (zaliczki do 31.07.2025),
• nabywca nie korzystał wcześniej z analogicznej preferencji; preferencja dostępna co do zasady jednorazowo.

Po 31 lipca 2026 r. nowe budownictwo mieszkaniowe bez innych podstaw preferencji podlega 21%.

Zmiana progu rejestracji VAT dla małych przedsiębiorstw

Podwyższenie progu z RON 300 000 do RON 395 000

Od 1 września 2025 r. próg rejestracji wzrósł do 395 000 RON na mocy rozporządzenia nr 22/2025, implementującego dyrektywę UE 2020/285. To ok. 78 000 EUR (wzrost z ok. 60 000 EUR), co poszerza grono uprawnionych do zwolnienia.

Uzasadnienie – harmonizacja w UE, redukcja obciążeń administracyjnych dla mikrofirm i zbliżenie do typowych progów w innych państwach.

Przepisy przejściowe i zasady wyrejestrowania

Dla płynnego przejścia przewidziano reguły ochronne i możliwości wyjścia z rejestru:

• Próg w sierpniu 2025 r. – przekroczenie 300 000 RON, ale nie 395 000 RON: brak natychmiastowej rejestracji,
• Przekroczenie 395 000 RON w sierpniu 2025 r. – rejestracja do 10.09.2025 i stosowanie VAT od daty rejestracji,
• Wyrejestrowanie „starych” podatników – możliwe, jeśli obrót 2024 ≤300 000 RON i bieżący obrót <395 000 RON,
• Dobrowolnie zarejestrowani w 2025 r. – prawo do wyrejestrowania, gdy bieżący obrót <395 000 RON.

Wyrejestrowanie jest skuteczne dopiero po formalnym potwierdzeniu ANAF; do tego czasu obowiązki VAT trwają.

Wdrażanie zmian systemów VAT i wyzwania zgodności

Wymagania aktualizacji systemów ERP i fakturowania

Podatnicy musieli zaktualizować ERP, systemy fakturowania, POS i urządzenia fiskalne, aby poprawnie rozliczać stawki 21%/11% od 1 sierpnia 2025 r.

Najczęstsze obszary działań technicznych obejmowały:

• konfigurację stawek i reguł daty podatkowej dla okresu przejściowego,
• aktualizacje i testy w ERP/POS (często bez automatycznych rolloutów od dostawców, np. Comarch ERP),
• serwisowe lub zdalne aktualizacje urządzeń fiskalnych w retailu,
• weryfikację klasyfikacji towarów (szczególnie żywność vs zawartość cukru) i rozdzielenie asortymentu,
• dostosowanie integracji z RO e-Factura i wewnętrznych procedur kontroli jakości danych.

Konsekwencje dla różnych sektorów gospodarki

Wpływ na sektor handlu detalicznego

Detaliści i e-commerce doświadczyli największych wyzwań klasyfikacyjnych przy masowej aktualizacji stawek SKU. Żywność była najbardziej wymagająca z uwagi na próg 10 g cukru/100 g, co wymagało analizy składów, etykiet i dokumentacji.

Apteki i dystrybutorzy suplementów musieli twardo rozdzielić farmaceutyki (11%) od suplementów (21%), również na poziomie POS i zapasów.

Wpływ na sektor gastronomii i hotelarstwa

HoReCa utrzymała 11% na usługach noclegowych i gastronomii (z wyłączeniem alkoholu i napojów słodzonych). Pakiety łączone wymagają precyzyjnego rozdzielania elementów 21% i 11% na fakturach.

Polityka cenowa menu stała się krytyczna – różnicowanie stawek na posiłki vs napoje wpływa na popyt i marże.